Was in däm Buech schtoht

Die Einleitungen und der Aufbau von Dieter Zimmer hier --->

S 1. Kapitel

Gott schwätzt durch si Suhn (Bue)

Chrischtus schtoht iba d Engel

S 2. Kapitel

Vufehle nit des Ziel!

Chrischtus fihrt uns zue Gott

S 3. Kapitel

Chrischtus schtoht iba Moses

Vuschtocke äiri Herze nit!

3,12 Luege zue, lebi (liebe) Breda, daß keina unda äich ä beses, ungläubiges Herz het, des wäggoht vum lebändige Gott; 3,13 sundern (a) ermahne äich selba alli Däg, solang's "hiit" heißt, daß nit öbber (ebber) unda äich vuschtockt wird durch d Luug vu d Sinde. 3,14 Denn ma (mir) hän vu Chrischtus ä Adeil gregt, wenn ma (mir) de Zuevasicht (a) vum Afang bis zuem End feschthebä. 3,15 Wenn s heißt: "Hiit, wenn ihr sini Schtimm härä den, so vuschtocke äiri Herze nit, we's bi dr Vubittarig gschäh isch" - 3,16 wer het sie denn ghärt un isch bitta wore? Ware's nit alli, de vu Ägypte üszoge sin mit Moses? 3,17 Un iba wen war Gott zornig vierzig Johr lang? War's nit iba de, de gsindigt hän un (a) (b) dere Lyba (Ranze) in dr Wüschte vufült sin? 3,18 Wäm aba schwor ra (er), daß sie nit zue sinere Rueh kumme solle, wenn nit di Unfolgsame (de nit Horche wenn)? 3,19 Un ma (mir) sähn, daß sie nit dohi kumme kenne (könne) wägäm Unglaube.

S 4. Kapitel

Gott will uns Rueh schenke

4,6 Do's etze bschtoh bliebt, daß ä baar zuer Rueh kumme solle, un de, däne s zerscht vukindigt isch, nit dohi kumme sin wägäm Bese (Unghorsam), 4,7 bschtimmt da (er) abamols ä Dag, ä (a) "Hiit", un sait nohch so langa Ziit durch David, we ebe gsait: "Hiit, wenn ihr sini Schtimm härä den, so vuschtocke äiri Herze nit." 4,8 Denn (a) (b) wenn Josua sie zue d Rueh gfihrt hätt, wird Gott nit dnohch vu nem andere Dag gschwätzt ha. 4,9 S isch eso noh ä Rueh do fir des Volk Gottes. 4,10 Denn wer zue Gottes Rueh kumme isch, (a) der rueht au vu sinere Arbet so we Gott vu sinere. 4,11 So len uns etze bmeht si, (a) zue d Rueh z kumme, dmit nit öbber (ebber) z Fall kummt durch des gliche Bese (Unghorsam).

4,12 Denn des Wort Gottes isch lebändig un schtark un (a) schärfa als jedes zweischniedige Schwert, un goht (dringt) durch, bis ses schiedet Seele un Geischt, au Mark un Bei, un isch ä Richta vum denke un Sinne vu d Herze. (b) 4,13 Un kei Gschepf isch vor rem vuborge, sundern s isch alles bloß un ufdeckt vor d Auge Gottes, däm ma (mir) Antwort ge messe.

Chrischtus isch dr echte (wahre) Hohenprieschta

S 5. Kapitel

Basse uf, daß ihr äire Glaube nit ufgän!

S 6. Kapitel

6,4 Denn s isch unmeglich, de, de eimol erlaichtet worde sin un gschmeckt hän de himmlischi Gabe un Adeil gregt hän am heilige Geischt un gschmeckt hän 6,5 des guete Wort Gottes un de Kraft vu d zuekinftige Welt 6,6 un dann (dnoh) doch wäggange sin, wida zue ernaiere zue d Buße, do sie fir sich selba d Suhn (Bue) Gottes nomol kriizige un zuem Schpott mache. 6,7 Denn d Bode, wo d Rägä trinkt, der viel (oft) uf nen (d Bode) flegt, un nitzlichi Frucht trait däne, de nen bschtelle, gregä Sege vu Gott. 6,8 Wenn na aba Dorne un Dischtle trait, hän sie kei Nutze un isch däm Fluech nooch, so daß ma nen zletscht abbrennt.

6,9 Obwohl ma (mir) aba so schwätze, ihr Lebi (Liebe), sin ma (mir) doch ibaziigt, daß ses bessa mit äich schtoht un ihr gretteti sin. 6,10 Denn Gott isch nit ungrecht, daß sa (er) (a) vugißt äicha Schaffte un de Lebi (Liebe), de ihr sinem Name ge (erwiese) hän, indäm ihr d Heilige dent hän un noh dene. 6,11 Mir winsche aba, daß jeda vu äich dselbe Eifa bwäist (git), (a) (b) de Hoffnig feschtzhalte bis ans End, 6,12 dmit da (ihr) nit träg (full) wäre, sundern Nohchfolga dera (vu däne), de durch Glaube un Geduld de Vuheißige (Vuschpreche) gregä (erbe).

Gott haltet, was sa (er) vuschpricht

S 7. Kapitel

Melchisedek un des jüdische Prieschtatum

7,11 Wer etze de Vollendig durch des levitische Prieschtatum kumme - denn unda däm het des Volk des Gsetz gregt -, wozue war's dann (dnoh) noh nedig, ä andere als Prieschta nohch dr Ordnig Melchisedeks izsetze, anschtatt eina nohch dr Ordnig Aarons z benennä? 7,12 Denn wenn des Prieschtatum vuändert wird, dann (dnoh) mueß au des Gsetz vuändert wäre.

Chrischtus isch d Hoheprieschta vum näje (naie) Bund

7,23 Au sin's vieli, de Prieschta wore sin, wel d Tod keine bliebe lo het; 7,24 sella (der) aba het, wel la (er) ewig bliebt, ä unvugängliches Prieschtatum. 7,25 Drum ka na (er) au fir imma selig mache, de durch nen (ihn) zue Gott kumme; denn na (er) läbt fir imma un (a) (b) bittet fir sie. 7,26 Denn so ne Hohenprieschta messte ma (mir) au ha, der heilig, unschuldig, unbfleckt, vu d Sinda gschiede un hecha isch als dr Himmel. 7,27 Na (Er) het's nit nedig, we selli Hohenprieschta, jede Dag (a) (b) zerscht fir di eigene Sinde Opfa darzbringe un dann (dnoh) fir de vum Volk; denn des het da (er) eimol fir allimol doe, als sa (er) sich selba gopfert het. 7,28 Denn des Gsetz macht Mensche zue Hohenprieschta, de Schwächi an sich hän; des Wort vum Eid aba, des erscht nohch rem Gsetz gsait worde isch, setzt d Suhn (Bue) i, der ewig un vollkumme isch.

S 8. Kapitel

D alde un d näje (naie) Prieschtadenscht

8,6 Etze aba het da (er) ä hechreres Amt gregt, we na (er) jo au d Bringa vumä (a) bessere Bund (Abkumme) isch, der uf bessere Vuheißige (Vuschpreche) grindet isch.

D alde un d näje (naie) Bund

S 9. Kapitel

Des Opfa im alde Bund (Abkumme)

Des Opfa im näje (naie) Bund

D näje (naie) Bund zwische Gott un d Mensche

9,16 Denn wo ä Teschtament isch, do mueß dr Tod vu däm gschehe si, der des Teschtament gmacht het. 9,17 Denn ä Teschtament kummt erscht in Kraft mit däm Tod; s isch noh nit in Kraft, solang der noh läbt, der's gmacht het. 9,18 Drum wird au dr erschte Bund (Abkumme) nit ohni Bluet gschtiftet. 9,19 Denn wo Moses alli Gebote glich däm Gsetz allem Volk gsait het, nimmt da (er) des Bluet vu Kälba un Böck mit Wassa un Scharlachwulle un Ysop un bschpritzt des Buech un alles Volk a 9,20 un sait (2. Moses 24,8): "Des isch des Bluet vum Bund (Abkumme), des Gott äich bifohle het." 9,21 Un de Schtiftshitte un alles Gerät fir d Gottesdenscht (a) bschpritzt da (er) gnau so mit Bluet a. 9,22 Un s wird schier alles mit Bluet sufa (rein) gmacht nohch rem Gsetz, un (a) ohni Bluetvugieße gschieht (gits) kei Vugebig.

Chrischtus setzt sich fir uns i

S 10. Kapitel

D Sinde sin ei fir allimol vuge

10,1 Denn s Gsetz het nur ä (a) Schatte vu d zuekinftige Gabe, nit des Wese vu d Sache selba. Wägä däm ka s de, de opfare, nit fir imma vollkumme mache, do ma alli Johr di gliche Opfa bringe muen. 10,2 Hätt nit sunscht des Opfa ufghert, wenn de, de d Gottesdenscht üsrichte, ei fir allimol sufa (rein) wore wäre un sich kei schlecht Gwisse me gmacht hätte iba ihri Sinde? 10,3 Vielmeh gschehe (bassiert) dodurch (a) all Johr nur ä Erinnerig an de Sinde. 10,4 Denn s isch unmeglich, durch des Bluet vu Schtiere un Böck Sinde wägzneh.

10,5 Drum sait da (er), wenn na (er) in de Welt kummt (Psalm 40,7-9):"Opfa un Gabe hesch dü nit welle; ä Lyb (Ranze) aba hesch dü mir gschaffe. 10,6 Brandopfa un Sündopfa gfalle dir nit. 10,7 Do ha i (ich) gsait: Lueg, i (ich) kumm - im Buech schtoht vu mir gschribe -, daß i (ich) doe, Gott, di Wille." 10,8 Zerscht het da (er) gsait: "Opfa un Gabe, Brandopfa un Sündopfa hesch dü nit welle, sie gfalle dir au nit", obwohl sie doch nohch rem Gsetz gopfat wäre. 10,9 Dann (Dnoh) aba sait da (er): "Lueg, i (ich) kummt, z doe di Wille." Do hebt da (er) des erschte uf, dmit da (er) des zweite isetzt. 10,10 Nohch däm Wille sin mir (a) gheiligt ei fir allimol durch des Opfa vum Lyb (Ranze) Jesus Chrischti.

10,11 Un jeda Prieschta schtoht (a) Dag fir Dag do un vusieht si Denscht un macht oftmols di gliche Opfa, de doch nemols de Sinde wägnähme kenne (könne). 10,12 Der aba het ei Opfa fir d Sinde brocht, un hockt etze fir imma zuer Rechte Gottes 10,13 un wartet etze, bis (a) sini Feinde (Gegna) zuem Schemel vu sinene Feß gmacht wäre. 10,14 Denn mit einem Opfa het da (er) de fir imma volländet, de gheiligt wäre. 10,15 Des beziigt uns aba au dr heilige Geischt. Denn nohchdäm dr Herr gsait het (Jeremia 31,33.34): "10,16 Des isch d (a) Bund, den i (ich) mit ne schleße will nohch däne Däg", un sait: "I will mi Gsetz in ihri Herze ge un in ihr Sinn (Gmeht) will i (ich)'s schribe, 10,17 un ihri Sinde un ihra Ungrechtigkeit will i (ich) nimmi denke." 10,18 (a) Wo aba Vugebig vu d Sinde isch, do bruchs kei Opfa me fir de Sinde.

Halte an d Hoffnig fescht!

10,26 Denn wenn ma (mir) muetwillig sindige, nohchdäm ma (mir) des Wisse iba d Wohret gregt hän, hän ma (mir) etze kei andres Opfa me fir d Sinde, (a) 10,27 sundern nigs als ä schreckliches Warte uf des Gricht un des gierige Fiir, des d Feinde (Gegna, Widasacha) vubrenne (vuzehre) wird. 10,28 Wenn öbber (ebber) des Gsetz vum Moses bricht, (a) mueß sa (er) schterbe ohni Erbarme uf zwei odr dräia Ziige hi. 10,29 Ä weviel härteri Schtrof, meine na (ihr), wird der vudene, der d Suhn (Bue) Gottes mit Feß tritt un des Bluet vum Bund (Abkumme) fir dreck haltet, durch des sa (er) doch gheiligt wird, un d Geischt dr Gnade beleidigt (schmäht)? 10,30 Denn mir kenne sella (den), der gsait het (5. Moses 32,35.36): "D Rache isch mir, i (ich) will vugelte", [sait dr Herr] un nomol: "Dr Herr wird si Volk richte." 10,31 Furchtbar (Schrecklich) isch's, in de Händ vum lebändige Gott z flege. (a)

D Glaube mueß sich zuevulässig erwiese

S 11. Kapitel

Vorbilda im Glaube

11,4 Durch d Glaube (a) het Abel Gott ä bessares Opfa brocht als Kain; sellewäg wird nem beziigt, daß sa (er) Grecht isch, do's Gott selbscht iba sinene Gabe beziigt; un durch d Glaube schwätzt da (er) noh, obwohl la (er) gschtorbe isch. 11,5 Durch d Glaube (a) wird Henoch vufrachtet (wägbrocht), dmit da (er) d Tod nit sieht, un wird nimmi gfunde, wel Gott nen vufrachtet (wägbrocht) het; denn vor sinere Entrückig isch nem beziige worde, daß sa (er) Gott gfalle het. 11,6 Aba ohni Glaube isch's unmeglich, Gott z gfalle; denn wer zue Gott kumme will, dr mueß glaube, daß sa (er) isch un daß sa (er) däne, de nen sueche, ihr Lohn git. 11,7 Durch d Glaube (a) het Noah Gott ehri ge (gehrt) un de Arche baut zuer Rettig vu sinem Huus, als sa (er) ä göttliches Wort vunumme het iba des, was ma noh nit sieht; durch d Glaube sait da (er) d Welt des Urdeil un het gerbt de Grechtigkeit, de durch d Glaube kummt.

11,8 Durch d Glaube wird Abraham hörig, als sa (er) bruefe wird, in ä Land z zeh, des sa (er) erbe soll; un na (er) zeht üs un wußt nit, wo na (er) hikäm. 11,9 Durch d Glaube isch scha (er) ä Fremdling gsi in däm vuheißene Land we in d Fremdi un gwohnt het da im Zelt mit Isaak un Jakob, d Miterbe dselbe Vuheißig. 11,10 Denn na (er) het gwartet uf de Schtadt, de ä feschte Grund het, dere Baumeischta un Schepfa Gott isch. 11,11 Durch d Glaube gregt au Sara, de unfruchtbar war, Kraft, Nohchkumme vorzbringe trotz ihrem Alta; denn sie haltet den fir treu, der s vuheiße het. 11,12 Drum sin au vum einem, däm si Kraft scho vutroknet war, so vieli zeugt (ziigt) worde we de Schterne am Himmel un we d Sand am Ufa vum Meer, der unzählbar isch. 11,13 De alli sin gschtorbe im Glaube un hän des Vuheißene nit gregt, sundern s nur vu wietem gsähne [un ware dvu ibaziigt] un hän's greßt un hän gsait, daß sie (a) (b) (c) Gäscht un Fremdlinge uf d Erde sin. 11,14 Wenn sie aba des sage, gän sie z vuschtoh, daß sie ä Vadaland (Heimet) sueche. 11,15 Un wenn sie des Land gmeint hättä, vum däm sie usgzoge ware, hättä sie jo Ziit ka, wida umzkehre. 11,16 Etze aba sehne sie sich nohch nem bessere Vadaland (Heimet), nämlich däm himmlische. Drum schämt sich Gott ihra nit, ihr Gott z heiße; denn na (er) het ne ä Schtadt baut.

Ä Glaube, der wo Muet macht

11,20 Durch d Glaube segnet Isaak d Jakob un d Esau im Blick uf de zuekinftigi Dinga. 11,21 Durch d Glaube segnet Jakob, als sa (er) schtirbt, de beide Buebä (Sühn) Josefs un (a) buckt sich abätend iba de Schpitze vu sinem Schtägä (Schtab). 11,22 Durch d Glaube schwätzt Josef, als sa (er) schtirbt, vum Üszug vu d Israelite un bifehlt, was mit sinene Knochä gschehe (bassiere) soll.

11,23 Durch d Glaube wird Moses, als sa (er) gibore war, dräi Monet vuborge vu sinene Eltere, wel sie sähn, daß sa (er) ä schenes Kind war; un sie firchte sich nit vor rem Kenig si Gebot. 11,24 Durch d Glaube wott Moses, als sa (er) groß wore war, nimmi als Suhn (Bue) vu d Dochta vum Pharao gelte, 11,25 sundern wott viel leba mit däm Volk Gottes zsämme gschla wäre, als ä Ziitlang d Vordeil vu d Sinde z ha, 11,26 un haltet de Schmach Chrischti fir greßere Richtum als de Schätz vu Ägypte; denn na (er) luegt uf de Belohnig. 11,27 Durch d Glaube vuloßt da (er) Ägypte un firchtet nit d Zorn (Wuet) vum Kenig; denn na (er) haltet sich an den, den na (er) nit sieht, als luegt da (er) nen a. 11,28 Durch d Glaube haltet da (er) des Passa un des Aspritze mit Bluet, dmit d Vuderba ihri Erschtgeburt nit arihrt. 11,29 Durch d Glaube gehn sie durchs Rote Meer we iba trockenes Land; des vusuechte de Ägypta au un sin vusofe.

11,30 Durch d Glaube flege de Muure Jerichos, als Israel siebä Däg um sie rumzoge war. 11,31 Durch d Glaube kummt de (a) Hure Rahab nit mit d Sieche (nit folge wellede) um, wel sie de Kundschafta fründlig ufgnumme het.

Ä Glaube, der wo ans Ziel fihrt

11,39 De alli (a) hän durch d Glaube Gottes Ziignis (Züügnis) gregt un doch nit gregt, was vuheiße war, 11,40 wel Gott ebis Besseres fir uns vorgsähne het; denn sie sollte nit ohni uns volländet wäre.

S 12. Kapitel

Gott erzeht sini Kinda

12,4 Ihr hän noh nit bis ufs Bluet widaschtande im Kampf gege d Sinde 12,5 un hän eze d Troscht vugässä, der zue äich schwätzt we zue sinene Kinda (Sprichli 3,11.12): "Mi Suhn (Bue), acht nit gring de Zucht vum Herrn un vuzag nit, wenn dü vu nem gschtroft wirsch. 12,6 Denn (a) wen dr Herr leb (lieb) het, den zichtigt da (er), un na (er) schlat jede Suhn (Bue), den na (er) animmt." 12,7 S dent zue äira Zucht, wenn ihr was dulde müen. We mit sinene Kinda goht Gott mit äich um; denn wo isch ä Suhn (Bue), den dr Vada (Babbe) nit zrechtwiest (zichtigt)? 12,8 Sin ihr aba ohni Zucht, de doch alli hän, so sin na (ihr) Üsgschtoßeni un nit Kinda. 12,9 Wenn unsri eigene Vädare uns zichtigt hän un ma (mir) sie doch gachtet hän, solle ma (mir) uns dann (dnoh) nit viel me undaordne däm geischtliche Vada (Babbe), dmit ma (mir) läbä? 12,10 Denn selli hän uns zichtigt fir wenig Däg nohch ihrem Guetdünke, der aba doet's zue unsam Wohl (Beschte), dmit ma (mir) an sinere Heiligkeit Adeil gregä. 12,11 Jedi Zucht aba, wenn sie do isch, schient uns nit Guet, sundern si isch uns Leid; dnohch aba gilt sie als Frucht däne, de dodurch gebt sin, Friide un Grechtigkeit. (a)

Läbä nit liechtfertig!

Zuem näje (naie) Bund z ghäre, isch ä Vorrecht un schtellt in d Vuantwortig

12,25 Luege zue, daß ihr den nit abwiese, der do sait. Denn wenn selli nit gflohe sin, de den abwiese, der uf Erde gschwätzt het, weviel weniga wäre mir dvukumme (vertwitsche), wenn ma (mir) den abwiese, der vum Himmel her schwätzt. (a) (b) 12,26 Sini Schtimm het zue sellare Ziit d Bode wackle lo, etzed aba vuheißt da (er) un sait (Haggai 2,6): "Noh eimol will i's (ich's) wackle lo nit ällei d Bode, sundern au d Himmel." 12,27 Des "Noh eimol" aba zeigt a, daß des, was wacklig wäre ka, wel's gschaffe isch, vuwandlet wäre soll, dmit alles des bliebt, was nit wacklig wäre ka. 12,28 Drum, wel ma (mir) ä feschtes Rich gregä, len uns dankbar si un so Gott dene mit Scheu un Angscht, we s nem gfallt; 12,29 denn unsa Gott isch ä vuzehrendes Fiir. (a) (b)

S 13. Kapitel

We Chrischte läbä solle

13,4 D Ehe soll in Ehre ghalte wäre bi allene un s Ehebett sufa (unbfleckt); denn de Unzichtige un de Ehebrecha wird Gott schtrofe (richte).

13,5 Sin nit geldgierig, un (a) len's äich guet si an däm, was do isch. Denn dr Herr het gsait (Josua 1,5): "I will di nit vulo un nit vugässä." 13,6 So kenne (könne) au mir getroscht sage: "Dr Herr isch mi Helfa, i (ich) will mi nit firchte; was ka mir ä Mensch scho adoe?" (Psalm 118,6)

13,7 Denke an äiri Lehra, de äich des Wort Gottes gsait hän; ihr End lueges a un gehn därem (ihrem) Glaube nohch. 13,8 Jesus Chrischtus geschtern un hiit un sella au in Ewigkeit. (a) (b) (c) (d) 13,9 Len äich nit (a) durch manchalai un fremdi Lehre umtribe, denn s isch ä gueti Sach, daß des Herz (b) fescht isch, wel's durch Gnade gschieht (bassiert), (c) (d) nit durch Ässvubote, vu däne de kei Nutze hän, de dmit umgehn. 13,10 Mir hän ä Altar, vu däm z ässä de kei Recht hän, de dr Schtiftshitte dene. 13,11 Denn de Lyba (Ranze) vu d Tiere , dere Bluet durch d Hohenprieschta als Sündopfa in des Heilige trage wird, wäre (a) üßahalb vum Laga vubrennt. 13,12 Drum het au Jesus, dmit da (er) des Volk heiligt durch si eignes Bluet, (a) (b) druße vor däm Door glitte. 13,13 So len uns etze zue nem rüsgoh üs däm Laga un sini (a) (b) Schmach trage. 13,14 Denn mir hän do kei Schtadt fir imma, sundern (a) (b) di zuekinftige sueche mir. 13,15 So len uns etze durch nen (ihn) Gott alliziit (a) des Lobopfa bringe, des isch de (b) Frucht dr Lippe, de si Name bekannt mache (beziige, bekenne). 13,16 Guetes z doe un mit andere deile was ma hän, vugäße nit; denn solchi Opfa gfalle Gott. 13,17 (a) Horche uf äire Lehra, denn sie wache iba äiri Seele - un do dfir muen sie (b) Antwort ge -, dmit sie des mit Fräid (Freud) den un nit Jomere; denn des wer nit guet fir äich.

13,18 Bäte fir uns. Unsa Troscht isch, daß ma (mir) (a) ä guetes Gwisse hän, un ma (mir) wen in alle Sache (Dinga) ä ordentliches Läbä fihre. 13,19 Um so me aba vumahn i (ich) äich, des z doe, dmit i (ich) äich meglichscht bald widage wir.

D Vufassa winscht Gottes Sege un doet greße

13,22 I (Ich) vumahn äich aba, lebi (liebe) Breda, nähme des Wort dr Vumahnig a; i (ich) ha äich jo nur kurz gschribe. 13,23 Wißt, daß unsa Brueda Timotheus wida fräi isch; mit nem (ihm) will i (ich) äich, wenn na (er) bald kummt, bsueche. 13,24 Greßt alli äiri Lehra un alli Heilige. S greße äich de Breda üs Italie. 13,25 Di Gnade isch mit äich allene!